Sale & Leaseback – Vì Sao Vietjet Bán Máy Bay Rồi Thuê Lại?
SALE & LEASEBACK – VÌ SAO VIETJET BÁN MÁY BAY RỒI THUÊ LẠI?
Bạn bán
chiếc xe máy của mình với giá 30 triệu đồng. Nhưng sáng hôm sau, bạn vẫn tiếp
tục chạy chính chiếc xe đó đi làm.
Nghe có
vẻ vô lý, nhưng đây lại là một phương pháp tài chính được nhiều doanh nghiệp
lớn, đặc biệt là các hãng hàng không, sử dụng.
Phương
pháp này có tên là Sale &
Leaseback (Bán và thuê lại tài sản). Vậy bản chất của nghiệp vụ
này là gì? Tại sao một hãng hàng không như Vietjet lại bán máy bay rồi thuê lại
chính những chiếc máy bay đó? Và liệu đây có thực sự là một thương vụ có lợi
cho doanh nghiệp?
Hãy cùng tìm hiểu!
1. Sale & Leaseback là gì?
Sale
& Leaseback là giao dịch trong đó một doanh nghiệp bán tài sản mà mình sở
hữu cho một bên khác, sau đó thuê lại chính tài sản đó để tiếp tục sử dụng.
Hiểu đơn
giản, doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua, nhận về một khoản
tiền và vẫn duy trì quyền sử dụng tài sản thông qua hợp đồng thuê.
Để dễ
hình dung, hãy tưởng tượng bạn đang sở hữu một chiếc xe máy trị giá 30 triệu
đồng.
Bạn cần
tiền để kinh doanh nhưng không muốn mất phương tiện đi lại. Thay vì bán xe rồi
phải đi bộ, bạn quyết định:
·
Bán chiếc xe cho một công ty với giá 30 triệu
đồng.
·
Ký hợp đồng thuê lại chính chiếc xe đó với giá giả
định 1 triệu đồng mỗi tháng.
Kết quả
là bạn nhận ngay 30 triệu đồng để phục vụ hoạt động kinh doanh, vẫn có xe để đi
làm nhưng phải trả tiền thuê định kỳ.
Điểm quan
trọng là: Bạn không còn sở
hữu chiếc xe, nhưng vẫn có quyền sử dụng nó theo hợp đồng thuê.
Đó chính
là bản chất của Sale & Leaseback: biến giá trị tài sản thành tiền mặt mà
không phải ngừng khai thác tài sản đó.
2.
Vietjet áp dụng Sale & Leaseback như thế nào?
Hãy thử
thay chiếc xe máy trị giá 30 triệu đồng bằng một chiếc máy bay thương mại có
giá trị hàng chục triệu USD.
Đây chính
là lúc Sale & Leaseback trở thành một công cụ tài chính đáng chú ý đối với
ngành hàng không.
Một hãng
hàng không muốn mở rộng hoạt động cần đầu tư đội bay với số vốn rất lớn. Nếu
phải bỏ toàn bộ nguồn vốn để sở hữu máy bay, doanh nghiệp có thể bị hạn chế
nguồn lực dành cho những hoạt động kinh doanh khác.
Với mô
hình Sale & Leaseback, Vietjet (mã chứng khoán: VJC) có thể thực hiện giao
dịch bán máy bay cho các công ty chuyên sở hữu và cho thuê máy bay, sau đó thuê
lại để tiếp tục khai thác.
Quá trình
này có thể hiểu qua ba bước:
Bước 1:
Đặt mua máy bay
Vietjet
ký hợp đồng mua máy bay từ các nhà sản xuất như Airbus hoặc Boeing.
Bước 2:
Bán máy bay cho công ty cho thuê
Sau khi
nhận máy bay và đáp ứng các điều kiện giao dịch, Vietjet thực hiện chuyển
nhượng máy bay cho một công ty cho thuê máy bay và thu về tiền từ giao dịch.
Bước 3:
Thuê lại để tiếp tục khai thác
Vietjet
ký hợp đồng thuê lại chính chiếc máy bay đó để tiếp tục vận chuyển hành khách
và khai thác các chuyến bay.
Như vậy,
máy bay vẫn hoạt động bình thường, hành khách vẫn mua vé, doanh nghiệp vẫn tạo
ra doanh thu vận chuyển, trong khi một phần vốn nằm trong tài sản đã được
chuyển thành tiền mặt.
3. Tại sao Vietjet không thuê máy bay ngay từ đầu mà phải mua
rồi bán và thuê lại?
Đây là
câu hỏi rất đáng chú ý.
Nếu mục
tiêu cuối cùng chỉ là sử dụng máy bay, tại sao Vietjet không liên hệ trực tiếp
với công ty cho thuê để thuê máy bay ngay từ đầu?
Thực tế,
cả hai phương án đều có thể được sử dụng. Tuy nhiên, việc chủ động đặt mua máy
bay trước rồi thực hiện Sale & Leaseback có thể mang lại một số lợi thế.
Thứ nhất:
Chủ động lựa chọn cấu hình máy bay
Máy bay
thương mại không giống như ô tô có sẵn tại showroom. Mỗi hãng hàng không có
những yêu cầu riêng về cấu hình ghế ngồi, thiết kế khoang hành khách, động cơ
và trang thiết bị.
Khi trực
tiếp đặt hàng từ nhà sản xuất, Vietjet có thể chủ động lựa chọn cấu hình phù
hợp với mô hình kinh doanh và kế hoạch khai thác của mình.
Sau đó,
hãng có thể tìm đối tác mua và thuê lại chính những chiếc máy bay được đặt theo
yêu cầu đó.
Thứ hai:
Tận dụng lợi thế đàm phán khi đặt mua số lượng lớn
Trong
ngành hàng không, các hợp đồng mua máy bay thường có giá trị rất lớn.
Khi đặt
mua với số lượng lớn, hãng hàng không có cơ hội đàm phán các điều kiện thương
mại tốt hơn, bao gồm giá mua, lịch bàn giao và các điều khoản hỗ trợ.
Đây là
lợi thế mà một doanh nghiệp chỉ đi thuê một vài chiếc máy bay có thể không dễ
dàng đạt được.
Tuy
nhiên, mức chiết khấu thực tế phụ thuộc vào từng hợp đồng và không thể mặc định
rằng mọi hãng hàng không đều được giảm giá theo một tỷ lệ cố định.
Thứ ba:
Có cơ hội tạo lợi nhuận từ giao dịch mua bán máy bay
Đây là
một điểm thú vị của mô hình này.
Giả sử
một doanh nghiệp mua được máy bay với giá 80 triệu USD theo thỏa thuận thương
mại, sau đó có cơ hội chuyển nhượng cho công ty cho thuê với giá 100 triệu USD.
Khoản
chênh lệch giá mua và giá bán là 20 triệu USD.
Nếu giao
dịch đáp ứng các điều kiện ghi nhận kế toán, doanh nghiệp có thể ghi nhận lợi
ích kinh tế từ thương vụ này.
Tuy nhiên,
cần lưu ý rằng khoản chênh lệch 20 triệu USD trong ví dụ trên chưa mặc nhiên là
lợi nhuận kế toán được ghi nhận ngay lập tức. Việc ghi nhận còn phụ thuộc vào
giá trị ghi sổ, điều khoản giao dịch và chuẩn mực kế toán áp dụng.
Nếu chỉ
thuê máy bay ngay từ đầu, doanh nghiệp sẽ không trực tiếp tham gia vào giao
dịch mua bán tài sản và do đó không có cơ hội hưởng phần chênh lệch từ giao
dịch này.
4. Bán máy bay thu về hàng nghìn tỷ đồng, có phải Vietjet đã có
lợi nhuận tương ứng?
Đây là
điểm rất dễ gây nhầm lẫn khi phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp.
Giả sử
Vietjet bán một chiếc máy bay với giá 1.000 tỷ đồng.
Nhiều
người có thể nghĩ rằng doanh nghiệp vừa kiếm được 1.000 tỷ đồng.
Nhưng
thực tế hoàn toàn không phải như vậy!
Giả sử
giá trị ghi sổ của chiếc máy bay tại thời điểm bán là 800 tỷ đồng.
Khi đó:
·
Giá bán máy bay: 1.000 tỷ đồng.
·
Giá trị ghi sổ: 800 tỷ đồng.
·
Chênh lệch ban đầu: 200 tỷ đồng.
Như vậy,
doanh nghiệp thu về 1.000 tỷ đồng tiền bán tài sản, nhưng khoản chênh lệch ban
đầu chỉ là 200 tỷ đồng.
Đặc biệt,
theo IFRS 16, đối với giao dịch bán và thuê lại đáp ứng điều kiện ghi nhận là
giao dịch bán, bên bán thuê lại chỉ ghi nhận phần lãi hoặc lỗ liên quan đến
quyền sử dụng tài sản đã chuyển giao cho bên mua. Vì vậy, không thể mặc định
toàn bộ khoản chênh lệch 200 tỷ đồng đều được ghi nhận ngay thành lợi nhuận.
Chưa hết!
Sau khi
bán máy bay, Vietjet vẫn phải thanh toán tiền thuê theo hợp đồng trong tương
lai.
Điều này
có nghĩa là doanh nghiệp có thể cải thiện dòng tiền tại thời điểm giao dịch nhưng
đồng thời phát sinh nghĩa vụ tài chính trong những năm tiếp theo.
Tiền thu
về không đồng nghĩa với lợi nhuận. Có tiền hôm nay cũng không có nghĩa là không
phải trả tiền ngày mai!
5. Sale & Leaseback có thực sự mang lại lợi ích cho doanh
nghiệp?
Câu trả lời
là có thể, nếu doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn thu hồi được một cách hiệu quả và
kiểm soát tốt các nghĩa vụ thuê.
Một số
lợi ích đáng chú ý bao gồm:
·
Giải phóng vốn: Chuyển
giá trị đang nằm trong tài sản thành tiền mặt để phục vụ hoạt động kinh doanh.
·
Tăng tính linh hoạt tài chính: Có thêm
nguồn lực để đầu tư, mở rộng hoạt động hoặc đáp ứng nhu cầu vốn lưu động.
·
Tiếp tục khai thác tài sản: Không
phải ngừng sử dụng máy bay sau khi chuyển nhượng quyền sở hữu.
·
Tối ưu chiến lược sử dụng vốn: Doanh
nghiệp có thể cân đối giữa việc sở hữu tài sản và thuê tài sản tùy theo mục
tiêu kinh doanh.
Tuy
nhiên, mô hình này cũng có những rủi ro nhất định:
·
Doanh nghiệp mất quyền sở hữu tài sản đã bán.
·
Phải thanh toán tiền thuê định kỳ trong thời gian
hợp đồng.
·
Có thể chịu áp lực tài chính nếu doanh thu kinh
doanh không đủ bù đắp chi phí thuê.
·
Hiệu quả giao dịch phụ thuộc vào giá bán, giá mua,
điều kiện thuê và diễn biến thị trường.
Vì vậy,
không thể kết luận một thương vụ Sale & Leaseback là tốt chỉ dựa trên số
tiền doanh nghiệp thu được từ việc bán tài sản.
6. Bài học khi phân tích báo cáo tài chính của Vietjet
Khi phân
tích hoạt động kinh doanh của Vietjet, nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào doanh
thu hay lợi nhuận được công bố.
Đặc biệt,
cần phân biệt ba yếu tố quan trọng:
Thứ nhất:
Dòng tiền thu về từ giao dịch.
Doanh
nghiệp thực tế nhận được bao nhiêu tiền từ việc bán máy bay? Khoản tiền này
được sử dụng như thế nào?
Thứ hai:
Lợi nhuận được ghi nhận.
Khoản lợi
ích từ giao dịch bán và thuê lại được ghi nhận ra sao? Nó đóng góp bao nhiêu
vào kết quả kinh doanh?
Thứ ba:
Nghĩa vụ thuê trong tương lai.
Doanh
nghiệp phải thanh toán bao nhiêu tiền thuê? Các khoản thanh toán này ảnh hưởng
như thế nào đến dòng tiền và khả năng trả nợ?
Một doanh
nghiệp có thể thu về lượng tiền mặt rất lớn từ hoạt động bán tài sản nhưng điều
đó chưa chắc đồng nghĩa với việc hiệu quả kinh doanh cốt lõi được cải thiện
tương ứng.
Đây cũng
là lý do khi phân tích báo cáo tài chính, chúng ta cần nhìn nhận đồng thời cả
tài sản, nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền.
KẾT LUẬN
Sale
& Leaseback là một công cụ tài chính giúp doanh nghiệp bán tài sản nhưng
vẫn tiếp tục sử dụng tài sản đó thông qua hợp đồng thuê.
Bản chất
của nghiệp vụ này không phải biến một chiếc máy bay thành hai chiếc máy bay, mà
là chuyển vốn đang nằm trong tài sản thành tiền mặt, đồng thời chấp nhận nghĩa
vụ thuê trong tương lai.
Qua ví dụ
Vietjet, chúng ta có thể thấy rằng trong kinh doanh, không phải cứ sở hữu càng
nhiều tài sản thì doanh nghiệp càng hoạt động hiệu quả.
Điều quan
trọng hơn là doanh nghiệp sử dụng vốn như thế nào, khai thác tài sản ra sao và
tạo ra dòng tiền thực tế như thế nào.
Và đây
cũng là một kiến thức tài chính quan trọng mà các ứng viên ngân hàng nên nắm
vững khi ôn thi nghiệp vụ, chuẩn bị phỏng vấn hoặc phân tích tình hình tài
chính doanh nghiệp.
BẠN MUỐN
HIỂU SÂU HƠN VỀ NGHIỆP VỤ NGÂN HÀNG VÀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH?
Nếu bạn
đang chuẩn bị ứng tuyển vào Vietcombank, BIDV, VietinBank hoặc Agribank, hãy
trang bị kiến thức không chỉ bằng cách học thuộc lý thuyết mà còn bằng việc
hiểu bản chất nghiệp vụ và biết cách vận dụng vào tình huống thực tế.
Tham khảo
khóa học ôn thi ngân hàng Big4 tại:
======
Join nhóm để không bỏ lỡ
kiến thức hữu ích
Telegram: http://ldp.to/Big4bank
Zalo: https://zalo.me/g/krllkc820
